Δόντια αλόγου: αριθμός, ηλικία και φροντίδα με απλά λόγια

Βρίσκετε τακτικά μικρές μπάλες σανού στη φάτνη του αλόγου σας ή στο έδαφος μπροστά από το παχνί του. Αυτή η λεπτομέρεια, την οποία σκουπίζουμε χωρίς να τη σκεφτόμαστε, είναι μία από τις πιο αξιόπιστες ενδείξεις ενός οδοντικού προβλήματος. Τα δόντια του αλόγου δεν φαίνονται, δεν βουρτσίζονται, και παρ’ όλα αυτά καθορίζουν όλα τα υπόλοιπα: την πέψη, τη γενική κατάσταση, την άνεση κατά την εργασία, ακόμη και την ηλικία που θα σας ανακοινωθεί κατά την αγορά. Αυτός ο οδηγός σάς δίνει τον ακριβή αριθμό των δοντιών ανάλογα με το προφίλ του ζώου, τον ρόλο κάθε τύπου, τον λόγο για τον οποίο αναπτύσσονται σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, τη μέθοδο για να διαβάζετε την ηλικία του από τους κοπτήρες του χρόνο με τον χρόνο, καθώς και τη λίστα των σημαδιών που πρέπει να σας ωθήσουν να καλέσετε έναν επαγγελματία.

Τα βασικά σημεία που πρέπει να θυμάστε

• Μια ενήλικη φοράδα έχει 36 δόντια, ενώ ένα ενήλικο αρσενικό έχει 40: η διαφορά οφείλεται στους τέσσερις κυνόδοντες.
• Ένα πουλάρι έχει 24 νεογιλά δόντια, χωρίς τραπεζίτες ή κυνόδοντες, και η μόνιμη οδοντοφυΐα του ολοκληρώνεται περίπου στην ηλικία των 6 ετών.
• Τα δόντια του αλόγου είναι υψοδόντα: αναπτύσσονται συνεχώς και αυτή η ανάπτυξη αντισταθμίζεται κανονικά από τη φθορά λόγω της μάσησης.
• Η συμπυκνωμένη τροφή μειώνει τις πλευρικές κινήσεις της γνάθου και διαταράσσει αυτή την ισορροπία: αποτελεί την κύρια αιτία εμφάνισης αιχμηρών δοντιών.
• Η ηλικία διαβάζεται από τις κοπτήρες της κάτω γνάθου, με αξιόπιστο τρόπο έως τα 12 ή 13 έτη, ενώ μετά την ηλικία αυτή γίνεται εκτίμηση.
• Οι επαγγελματίες αποκαλούν αυτή την ανάγνωση εξέταση δοντιών αλόγου και την ηλικία που προκύπτει εμπορική ηλικία: δεν αντικαθιστά ποτέ τα έγγραφα ταυτοποίησης.
• Ένας στοματικός έλεγχος ανά έτος αποτελεί τη σωστή βάση, ακόμη και όταν δεν είναι απαραίτητο το τρόχισμα.

Πόσα δόντια έχει ένα άλογο: 36, 40 ή 24 ανάλογα με την περίπτωση

Μια ενήλικη φοράδα διαθέτει 36 δόντια, ενώ ένα ενήλικο αρσενικό διαθέτει 40. Η διαφορά οφείλεται αποκλειστικά στους τέσσερις κυνόδοντες, οι οποίοι υπάρχουν στο αρσενικό και απουσιάζουν από τις περισσότερες φοράδες. Το πουλάρι, από την πλευρά του, διαθέτει 24 νεογιλά δόντια, χωρίς κανέναν γομφίο ή κυνόδοντα.

Αυτός ο αριθμός των 36 αντιστοιχεί σε μια απόλυτα κανονική κατανομή. Σε κάθε μία από τις δύο γνάθους, το άλογο διαθέτει:

• 6 τομείς: δύο κεντρικούς, δύο μέσους εκατέρωθεν, και στη συνέχεια δύο γωνιακούς στα άκρα.
• 6 προγόμφιους, τρεις από κάθε πλευρά.
• 6 γομφίους, τρεις από κάθε πλευρά.

Τα αρσενικά άλογα, καθώς και οι στείρες φοράδες, διαθέτουν επιπλέον έναν κυνόδοντα ανά τεταρτημόριο, δηλαδή τέσσερις συνολικά. Από εκεί προκύπτει το σύνολο των 40.

• Προφίλ | Τομείς | Κυνόδοντες | Προγόμφιοι | Γομφίοι | Σύνολο
• Ενήλικη φοράδα | 12 | 0 | 12 | 12 | 36
• Ενήλικο αρσενικό | 12 | 4 | 12 | 12 | 40
• Στείρα φοράδα | 12 | 0 έως 4 | 12 | 12 | 36 έως 40
• Πουλάρι (νεογιλά δόντια) | 12 | 0 | 12 | 0 | 24

Οι κτηνίατροι καταγράφουν αυτή την κατανομή με τη μορφή οδοντικού τύπου, στο τροποποιημένο σύστημα Triadan. Διαβάζεται ως άνω γνάθος προς κάτω γνάθο, για τη μία πλευρά του στόματος:

• Ενήλικο αρσενικό: I 3/3 C 1/1 PM 3/3 M 3/3
• Φοράδα: I 3/3 C 0/0 PM 3/3 M 3/3
• Πουλάρι: I 3/3 C 0/0 PM 3/3

Μια λεπτομέρεια προκαλεί συχνά απορία: ο τύπος αναφέρει τρεις προγόμφιους, ενώ το άλογο έχει ανατομικά τέσσερις εξ αρχής. Αυτό συμβαίνει επειδή ο πρώτος προγόμφιος συνήθως απουσιάζει. Όταν παρ’ όλα αυτά είναι παρών, φέρει ένα όνομα που γνωρίζουν όλοι οι αναβάτες: το δόντι του λύκου. Θα επανέλθουμε σε αυτό αμέσως μετά.

Οι τέσσερις τύποι δοντιών και ο ρόλος του καθενός

Το άλογο διαθέτει τέσσερις τύπους δοντιών: τους κοπτήρες, τους κυνόδοντες, τους προγόμφιους και τους γομφίους, και ο καθένας επιτελεί μια πολύ συγκεκριμένη εργασία. Η οδοντοφυΐα του χαρακτηρίζεται ως ετερογενής: τα δόντια του δεν έχουν ούτε το ίδιο σχήμα ούτε την ίδια λειτουργία. Κάθε τύπος επιτελεί μια ακριβή εργασία, και η κατανόηση του ποια είναι αυτή βοηθά στην ερμηνεία αυτού που βλέπουμε μέσα στο στόμα.

Οι κοπτήρες: για να κόβουν το γρασίδι

Τοποθετημένοι στο μπροστινό μέρος, οι κοπτήρες χρησιμεύουν, μαζί με τα χείλη, για να πιάνουν και να κόβουν το γρασίδι. Ονομάζονται από το εσωτερικό προς το εξωτερικό: οι δύο κεντρικοί κοπτήρες (pinces) στο κέντρο, οι δύο μέσοι κοπτήρες (mitoyennes) που τους πλαισιώνουν, και στη συνέχεια οι δύο γωνιακοί κοπτήρες (coins). Αυτή η ονοματολογία δεν είναι διακοσμητική: ακριβώς σε αυτά τα τρία ζεύγη, στην κάτω γνάθο, διαβάζεται η ηλικία του ζώου.

Οι κυνόδοντες ή άγκιστρα: ένα κατάλοιπο

Το άλογο μπορεί να έχει από 0 έως 4 κυνόδοντες. Στο αρσενικό, ονομάζονται συνήθως άγκιστρα. Βρίσκονται ανάμεσα στους κοπτήρες και τα διαστήματα (barres), και δεν παίζουν κανέναν ρόλο στη μάσηση. Εμφανίζονται γενικά γύρω στην ηλικία των 4 ή 5 ετών στο αρσενικό.

Οι προγόμφιοι και οι γομφίοι: άλεση

Πρόκειται για τους πραγματικούς μύλους. Οι προγόμφιοι του αλόγου ονομάζονται γομφιοποιημένοι: μοιάζουν με τους γομφίους και εργάζονται μαζί τους. Μαζί, σχηματίζουν μια συνεχή επιφάνεια άλεσης, τη μασητική επιφάνεια, η οποία μειώνει τα φυτά σε λεπτά σωματίδια. Εκεί διακυβεύεται όλη η ποιότητα της πέψης, και εκεί επίσης, μακριά από τη δική σας θέα, σχηματίζονται τα πιο συχνά προβλήματα.

Τα λυκόδοντα και οι κυνόδοντες

Το δόντι του λύκου είναι αυτός ο πρώτος προγόμφιος, ο οποίος είναι υπολειμματικός, πολύ μικρού μεγέθους και βρίσκεται ακριβώς μπροστά από τον πρώτο αληθινό προγόμφιο της άνω γνάθου. Το αντίστοιχό του στην κάτω γνάθο, το οποίο είναι πολύ πιο σπάνιο, ονομάζεται δόντι του χοίρου. Ένα άλογο μπορεί να έχει δύο, μόνο ένα ή καθόλου.

Αυτά τα δόντια δεν έχουν καμία χρησιμότητα στη μάσηση, αλλά δημιουργούν ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα στον αναβάτη: βρίσκονται ακριβώς στο σημείο όπου περνάει το χαλινάρι. Γι’ αυτόν τον λόγο αφαιρούνται παραδοσιακά πριν από την εκπαίδευση του αλόγου, ώστε να αποφευχθεί οποιοδήποτε σημείο πόνου κατά την επαφή με το στομίο.

Μεταξύ των κοπτήρων και των προγόμφιων εκτείνεται εξάλλου ένα κενό εντελώς στερούμενο δοντιών, το οποίο ονομάζουμε ράβδους. Είναι ακριβώς εκεί που ακουμπά το χαλινάρι. Αυτή η περιοχή είναι ευαίσθητη και η ποιότητα του εξοπλισμού μετράει εκεί όσο και το χέρι του αναβάτη: ένα χαλινάρι και ένα φιλέτο προσαρμοσμένα στο στόμα του αλόγου σας αποτελούν μέρος των βάσεων για την άνεση κατά την εργασία.

Γιατί τα δόντια του αλόγου μεγαλώνουν σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του

Τα δόντια του αλόγου αναπτύσσονται σχεδόν σε όλη τη διάρκεια της ζωής του επειδή είναι υψοδόντια: διαθέτουν ένα μακρύ απόθεμα στεφάνης θαμμένο στα ούλα, το οποίο βγαίνει καθώς η επιφάνεια φθείρεται. Αυτή είναι η πιο καθοριστική ιδιαιτερότητα της ανατομίας τους και αυτή που εξηγεί σχεδόν όλα τα προβλήματα που συναντώνται.

Αυτή η συνεχής ανάπτυξη δεν είναι ανωμαλία, είναι μια προσαρμογή. Ένα άλογο βόσκει αγρωστώδη φορτωμένα με πυρίτιο, τα οποία είναι εξαιρετικά λειαντικά. Χωρίς ανανέωση, τα δόντια του θα είχαν φθαρεί μέσα σε λίγα χρόνια. Η φύση έχει λοιπόν ρυθμίσει μια ισορροπία: η ανάπτυξη αντισταθμίζει τη φθορά και η φθορά αντισταθμίζει την ανάπτυξη.

Από το εξωτερικό προς το εσωτερικό, ένα δόντι αλόγου αποτελείται από εξωτερικό σμάλτο, οστεΐνη, οδοντίνη και κεντρικό σμάλτο. Αυτά τα στρώματα έχουν διαφορετική σκληρότητα και συνεπώς φθείρονται με διαφορετικούς ρυθμούς. Αυτό είναι που δημιουργεί το χαρακτηριστικό ανάγλυφο της μασητικής επιφάνειας, το οποίο είναι απαραίτητο για τη μάσηση, και αυτό είναι επίσης που καθιστά την επιφάνεια του δοντιού αναγνώσιμη: η φθορά αποκαλύπτει μοτίβα που αλλάζουν με την ηλικία.

Η ισορροπία διατηρείται όσο το άλογο μασάει επαρκώς. Ωστόσο, τα στοιχεία από το πεδίο είναι εύγλωττα:

• Στη φυσική του κατάσταση, ένα άλογο βόσκει μεταξύ 15 και 20 ωρών την ημέρα.
• Ένα κιλό σανό αντιστοιχεί σε περίπου 40 λεπτά μάσησης, δηλαδή 6 έως 7 ώρες για μια μερίδα 10 κιλών.
• Μια μερίδα που αποτελείται κυρίως από συμπυκνωμένες τροφές καταναλώνεται σε ένα κλάσμα αυτού του χρόνου.

Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η διάρκεια, είναι η κίνηση. Το άλογο μασάει με μια κυκλική, σε μεγάλο βαθμό πλευρική κίνηση. Ο μακρύς χορτονομή επιβάλλει μεγάλο εύρος κίνησης· το πέλετ, από την άλλη, αλέθεται με σύντομες και κάθετες κινήσεις. Αποτέλεσμα: οι εξωτερικές ακμές των πάνω δοντιών και οι εσωτερικές ακμές των κάτω δοντιών δεν φθείρονται πλέον και μετατρέπονται σε κοφτερές ακμές. Αυτός είναι ο ακριβής μηχανισμός των surdents.

Με άλλα λόγια, η πλειονότητα των οδοντικών προβλημάτων του οικόσιτου αλόγου δεν προέρχεται από αδυναμία των δοντιών του, αλλά από μια απόκλιση μεταξύ της διατροφής του και εκείνης για την οποία έχει σχεδιαστεί το στόμα του. Αυτό είναι επίσης που καθιστά την ανατομία του αλόγου τόσο συναρπαστική στην παρατήρηση, μόλις κάποιος κατανοήσει τη λογική της: ένα ενδιαφέρον που επεκτείνουν όμορφα οι πίνακες και αφίσες ιππασίας που κρεμάτε στον χώρο σας.

Πώς να διαβάσετε την ηλικία ενός αλόγου από τα δόντια του: ο πίνακας ανά έτος

Η ηλικία ενός αλόγου διαβάζεται από τους έξι κοπτήρες της κάτω γνάθου του, παρατηρώντας διαδοχικά την ανατολή τους, τη φθορά της επιφάνειάς τους και στη συνέχεια τη γωνία του προφίλ τους. Πρόκειται για την παλαιότερη και πιο εντυπωσιακή χρήση της οδοντοφυΐας των ιπποειδών, η οποία βασίζεται σε τρεις διαδοχικές παρατηρήσεις.

1. Η οδοντοφυΐα: ποια δόντια έχουν βγει και ποια είναι ακόμα νεογιλά. Αυτό το κριτήριο είναι το πιο αξιόπιστο, αλλά λειτουργεί μόνο μέχρι την ηλικία των 5 ετών περίπου.
2. Η φθορά της μασητικής επιφάνειας: η επιφάνεια του δοντιού αλλάζει όψη με το πέρασμα των ετών. Το οδοντικό κύπελλο, αυτή η σκούρα κοιλότητα στο κέντρο του δοντιού, σβήνει σταδιακά. Λέμε ότι το δόντι είναι λειασμένο όταν το κύπελλο έχει εξαφανιστεί, και στη συνέχεια επίπεδο όταν το κεντρικό σμάλτο δεν είναι πλέον ορατό. Τότε εμφανίζεται το οδοντικό αστέρι, ένα καφέ σημάδι χωρίς ανάγλυφο.
3. Το σχήμα και η γωνία: η μασητική επιφάνεια μετατρέπεται από οβάλ σε στρογγυλή και μετά σε τριγωνική, και το προφίλ των κοπτήρων, πολύ ανοιχτό στα νεαρά άλογα, κλείνει με το πέρασμα των χρόνων. Μια χαρακτηριστική εγκοπή, η ουρά χελιδονιού, εμφανίζεται στη γωνία.

Ακολουθεί η πλήρης αλληλουχία, όπως διδάσκεται στα επίσημα γαλλικά εγχειρίδια ιππολογίας, συμπεριλαμβανομένου του προγράμματος Galop 8 που δημοσιεύθηκε το 1995, και όπως επιβεβαιώνεται από τις εργασίες αναφοράς κτηνιάτρων σχετικά με την οδοντική γήρανση των ίππων που δημοσιεύθηκαν το 1998 στο περιοδικό Veterinary Clinics of North America.

• Ηλικία | Σημάδι που παρατηρείται στους κοπτήρες
• 8 ημέρες | Έκφυση των νεογιλών κεντρικών κοπτήρων
• 1 μήνας | Έκφυση των νεογιλών μέσων κοπτήρων
• 3 μήνες | Νεογιλοί κεντρικοί κοπτήρες φθαρμένοι σε ολόκληρη την επιφάνεια τριβής
• 8 έως 10 μήνες | Έκφυση των νεογιλών γωνιακών κοπτήρων
• 15 μήνες | Νεογιλοί γωνιακοί κοπτήρες σε επαφή μεταξύ τους
• 2 έτη | Τριβή των νεογιλών κεντρικών και μέσων κοπτήρων
• 2 έτη και 6 μήνες | Έκφυση των μόνιμων κεντρικών κοπτήρων
• 3 έτη και 6 μήνες | Έκφυση των μόνιμων μέσων κοπτήρων
• 4 έτη και 6 μήνες | Έκφυση των μόνιμων γωνιακών κοπτήρων
• 5 έτη | Γωνιακοί κοπτήρες σε επαφή από το πρόσθιο χείλος τους, οδοντοστοιχία σχεδόν πλήρης
• 6 έτη | Τριβή των κεντρικών κοπτήρων
• 7 έτη | Τριβή των μέσων κοπτήρων, εμφάνιση της πρώτης «ουράς χελιδονιού»
• 8 έτη | Τριβή των γωνιακών κοπτήρων, εμφάνιση του ριζικού αστέρα στον κεντρικό κοπτήρα
• 9 έτη | Τριγωνικό κεντρικό σμάλτο στους κεντρικούς κοπτήρες
• 10 έτη | Τριγωνικό κεντρικό σμάλτο στους μέσους κοπτήρες
• 11 έτη | Τριγωνικό κεντρικό σμάλτο στους γωνιακούς κοπτήρες
• 12 έτη | Έντονη «ουρά χελιδονιού» σε ένα προφίλ κοπτήρων που έχει γίνει οξύ
• 13 έτη | Επίπεδη επιφάνεια στους κεντρικούς κοπτήρες, τριγωνικές επιφάνειες τριβής
• 14 έτη | Επίπεδη επιφάνεια στους μέσους κοπτήρες
• 15 έτη | Επίπεδη επιφάνεια στους γωνιακούς κοπτήρες
• 16 έτη | Οι κεντρικοί κοπτήρες απομακρύνονται ο ένας από τον άλλον
• 17 έτη | Οι μέσοι κοπτήρες απομακρύνονται από τους κεντρικούς
• 18 έτη | Οι γωνιακοί κοπτήρες απομακρύνονται από τους μέσους

Απαιτείται προσοχή, και μάλιστα σημαντική. Αυτή η ανάγνωση θεωρείται αξιόπιστη έως την ηλικία των 12 ή 13 ετών. Πέρα από αυτό το όριο, παραμένει δυνατή, και ορισμένοι συγγραφείς εκτιμούν την ηλικία έως και τα τριάντα περίπου έτη, αλλά το περιθώριο σφάλματος αυξάνεται σημαντικά. Αρκετές καταστάσεις την καθιστούν μάλιστα εντελώς παραπλανητική:

• Το προγναθισμό (bec de perroquet), μια διαφορά μήκους μεταξύ των δύο σιαγόνων, η οποία αλλοιώνει όλη τη φθορά.
• Το τικ στηρίγματος (tic à l’appui), το οποίο φθείρει τις μασητικές επιφάνειες με εντελώς αφύσικο τρόπο.
• Ένα ασυνήθιστα βαθύ οδοντικό κοίλωμα, το οποίο δίνει στο άλογο μια φαινομενική ηλικία μικρότερη από την πραγματική του ηλικία.

Αποτελεί επίσης ένα εξαιρετικό βοήθημα για να μάθετε την ανατομία του κεφαλιού και του στόματος, είτε πρόκειται για έναν πίνακα είτε για μια λεπτομερή ιππική φιγούρα όταν εργάζεστε πάνω στον καλπασμό σας.

Το λεξιλόγιο του πεδίου: προσδιορισμός ηλικίας αλόγου, σημασμένη ηλικία, bégu

Ο προσδιορισμός της ηλικίας ενός αλόγου σημαίνει τον καθορισμό της ηλικίας του βάσει των κοπτήρων του, και η ηλικία που προκύπτει ονομάζεται σημασμένη ηλικία. Υπάρχει γύρω από τα δόντια του αλόγου ένα ακριβές γαλλικό λεξιλόγιο, κληρονομημένο από τους εμπόρους αλόγων και τα εγχειρίδια ιππασίας, η γνώση του οποίου αλλάζει εντελώς τον τρόπο με τον οποίο παρακολουθείτε μια συζήτηση στον στάβλο ή μια συναλλαγή.

• Boucher le cheval: προσδιορισμός της ηλικίας του από την ανάπτυξη και τη φθορά των μασητικών επιφανειών των κάτω κοπτήρων. Πρόκειται για τον τεχνικό όρο της διαδικασίας.
• Âge marqué (σημειωμένη ηλικία) ή εμπορική ηλικία: η ηλικία που εκτιμάται από την εξέταση των δοντιών. Η διαφορά είναι κεφαλαιώδους σημασίας, καθώς δεν πρόκειται για την πραγματική ηλικία του ζώου βάσει εγγράφων.
• Bégu: ένα άλογο του οποίου οι κοπτήρες φέρουν ακόμη το οδοντικό κοίλωμα μετά τα 8 έτη. Το στόμα του υποδηλώνει ηλικία μικρότερη από την πραγματική.
• Faux-bégu: η ακόμη πιο έντονη περίπτωση, όπου το κοίλωμα παραμένει παρόν μετά τα 12 έτη.
• Queue d’aronde (ουρά χελιδονιού): η εγκοπή σε σχήμα ουράς χελιδονιού που σχηματίζεται στο γωνιακό δόντι, ένα κλασικό σημείο αναφοράς στα 7 έτη και στη συνέχεια στα 12 έτη.
• Étoile radicale (ριζικό αστέρι): το καφέ σημάδι, χωρίς ανάγλυφο και χωρίς περίγραμμα σμάλτου, το οποίο εμφανίζεται όταν το δόντι έχει λειανθεί.

Αυτό το λεξιλόγιο δεν αποτελεί απλώς μια περιέργεια για τους λάτρεις της ακρίβειας. Υπάρχει επειδή η ηλικία που διαβάζεται στα δόντια καθόριζε για πολύ καιρό μια τιμή, και όπου υπάρχει τιμή, υπήρξαν και απάτες. Έχουν παρατηρηθεί εκούσιες τροποποιήσεις στις επιφάνειες των δοντιών, με σκοπό να γεράσουν ή να αναζωογονήσουν τεχνητά ένα άλογο πριν από μια πώληση.

Το πρακτικό συμπέρασμα συνοψίζεται σε έναν κανόνα: το στόμα δίνει μια ένδειξη, τα έγγραφα δίνουν την ηλικία. Εάν είστε αγοραστής, διασταυρώνετε συστηματικά όσα διαβάζετε στο στόμα με το έγγραφο ταυτοποίησης και το αρχείο SIRE του ζώου, το εθνικό μητρώο ταυτοποίησης ιπποειδών. Μια έντονη απόκλιση μεταξύ των δύο δεν αποτελεί απαραίτητα απάτη, μπορεί να πρόκειται για ένα άλογο με ανωμαλία στη σύγκλειση των δοντιών, αλλά αξίζει πάντα να υποβάλετε μια ερώτηση στον πωλητή.

Αιχμηρά δόντια, διάστημα, καλύπτρες: τα πιο συχνά οδοντικά προβλήματα

Τα αιχμηρά δόντια, το διάστημα μεταξύ των δοντιών και τα παραμένοντα νεογιλά δόντια είναι μακράν τα τρία πιο συχνά οδοντικά προβλήματα στο άλογο. Οι παθήσεις που σχετίζονται με τα δόντια του αλόγου είναι συχνές αλλά σε μεγάλο βαθμό υποδιαγνωσμένες, επειδή τα σημάδια τους είναι διακριτικά και η εν λόγω περιοχή παραμένει αόρατη χωρίς εξοπλισμό. Ακολουθούν οι περιπτώσεις που συναντούν συχνότερα οι επαγγελματίες.

Τα αιχμηρά δόντια, που ονομάζονται επίσης ακίδες αδαμαντίνης, είναι μακράν τα πιο συχνά. Σχηματίζονται κλασικά στο εξωτερικό των άνω προγόμφιων και γομφίων, και στο εσωτερικό των κάτω. Αυτές οι κοφτερές ακμές τραυματίζουν το μάγουλο και τη γλώσσα. Διορθώνονται με τρόχισμα που πραγματοποιείται από επαγγελματία.

Το διάστημα είναι ένας ανώμαλος χώρος ανάμεσα σε δύο δόντια. Τροφές συσσωρεύονται εκεί, ζυμώνονται και προκαλούν φλεγμονή στα ούλα, η οποία μπορεί να εξελιχθεί σε μόλυνση, έως και την απώλεια του δοντιού, ή ακόμα και σε βλάβη στο οστό της γνάθου. Πρόκειται για μια επώδυνη κατάσταση που απαιτεί την παρέμβαση κτηνιάτρου.

Τα επίμονα νεογιλά δόντια αφορούν τα νεαρά άλογα. Το νεογιλό δόντι δεν πέφτει και παραμένει προσκολλημένο στο μόνιμο δόντι που αναπτύσσεται από κάτω, γεγονός που προκαλεί φλεγμονή στα ούλα και μπορεί να προκαλέσει κακή ευθυγράμμιση του ενήλικου δοντιού. Η αφαίρεση από έναν ειδικό αποτρέπει τη μόνιμη κακή τοποθέτηση.

Η τερηδόνα υπάρχει επίσης στα άλογα, με τον ίδιο βακτηριακό μηχανισμό όπως και στον άνθρωπο.

Τα ελαττώματα σύγκλεισης προέρχονται από διαφορά μήκους μεταξύ των δύο γνάθων. Όταν η άνω γνάθος προεξέχει υπερβολικά, μιλάμε για προγναθισμό (bec de perroquet)· στην αντίθετη περίπτωση, η οποία είναι πιο σπάνια, το άλογο είναι προγναθικό. Η φθορά γίνεται άνιση και πρέπει να παρακολουθείται.

Το απόν δόντι δημιουργεί ένα μηχανικό πρόβλημα καθρέφτη: στερημένο από το αντίστοιχό του, το απέναντι δόντι συνεχίζει να αναπτύσσεται χωρίς να φθείρεται ποτέ και καταλήγει να σχηματίζει ένα πραγματικό σκαλοπάτι στην μασητική επιφάνεια, το οποίο εμποδίζει την κίνηση της μάσησης.

Το ηλικιωμένο άλογο, τέλος, συχνά συγκεντρώνει πολλές από αυτές τις ανωμαλίες, οι οποίες επιδεινώνονται από χρόνια έλλειψης παρακολούθησης. Το αποτέλεσμα είναι σχεδόν πάντα το ίδιο: μια μάσηση που έχει καταστεί αναποτελεσματική και μια σταδιακή απώλεια βάρους. Τα οδοντικά προβλήματα συγκαταλέγονται άλλωστε στις κύριες αιτίες απώλειας της φυσικής κατάστασης στο άλογο.

Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις χωρίς εξαίρεση, ο ρόλος του ιδιοκτήτη σταματά στην παρατήρηση. Καμία από αυτές τις καταστάσεις δεν αντιμετωπίζεται από εσάς τους ίδιους, και καμία δεν διαγιγνώσκεται με βεβαιότητα χωρίς μια πλήρη στοματική εξέταση.

Τα σημάδια που πρέπει να σας ανησυχήσουν στο άλογό σας

Τα υπολείμματα σανού που φτύνει, οι ολόκληροι κόκκοι στα περιττώματα, η ανεξήγητη απώλεια βάρους και η ξαφνική άρνηση του στομίου είναι τα σημάδια που πρέπει να σας ωθήσουν να εξετάσετε το στόμα του αλόγου σας. Ορίστε ο πίνακας παρατήρησης που πρέπει να έχετε κατά νου. Κανένα από αυτά τα σημάδια δεν αρκεί από μόνο του για να τεθεί μια διάγνωση, αλλά το καθένα δικαιολογεί μια εξέταση.

• Ελέγξτε τη φάτνη και το δάπεδο μετά από κάθε γεύμα χονδροειδών ζωοτροφών. Η παρουσία φτυσμένων μπαλών σανού είναι το πιο χαρακτηριστικό σημάδι: ένα άλογο που έχει τραυματιστεί από κάποιο αιχμηρό δόντι σχηματίζει μάζες τροφής τις οποίες σφηνώνει πάνω στην πληγή, σαν επίδεσμο, πριν τις αποβάλει. Λίγοι ιδιοκτήτες γνωρίζουν αυτή τη συμπεριφορά, παρόλο που είναι άμεσα παρατηρήσιμη.
• Παρατηρήστε τη μάσηση: ένα άλογο που τρώει ασυνήθιστα αργά, που γέρνει το κεφάλι προς τη μία πλευρά ή που αφήνει να πέφτουν ολόκληρα κομμάτια τροφής, υποδηλώνει ενόχληση.
• Ελέγξτε τα περιττώματα: ολόκληροι σπόροι ή στελέχη χονδροειδών ζωοτροφών που παραμένουν μεγάλα σε μέγεθος υποδεικνύουν ότι η άλεση δεν γίνεται πλέον σωστά.
• Σημειώστε τις επαναλαμβανόμενες οισοφαγικές αποφράξεις, οι οποίες συχνά συνδέονται με τροφές που δεν έχουν μασηθεί επαρκώς.
• Ελέγξτε τη σωματική κατάσταση: μια απώλεια βάρους χωρίς προσδιορισμένη αιτία πρέπει συστηματικά να σας κάνει να σκεφτείτε τα δόντια.
• Ακούστε στο box: ένα επαναλαμβανόμενο τρίξιμο των δοντιών δεν είναι ποτέ ασήμαντο.
• Μυρίστε την αναπνοή: μια έντονη και επίμονη οσμή, αυτό που οι κτηνίατροι αποκαλούν κακοσμία, παραπέμπει σε λοίμωξη.
• Σημειώστε ρινικό έκκριμα από το ένα μόνο ρουθούνι, το οποίο μπορεί να υποδηλώνει οδοντικό πρόβλημα που έχει επεκταθεί στα ιγμόρεια.
• Ελέγξτε τη συμπεριφορά κατά την εργασία: άρνηση του στομίου, αντίσταση κατά την ιππασία, δυσκαμψία στον αυχένα, απότομη κίνηση του κεφαλιού προς τα πάνω ή άλογο που γίνεται δύστροπο από τη μία πλευρά χωρίς μηχανικό αίτιο.

Αυτές οι παρατηρήσεις απαιτούν απλώς χρόνο που περνάτε με το άλογό σας. Το καθημερινό βούρτσισμα παραμένει η καλύτερη στιγμή για αυτό, και ένας πλήρης εξοπλισμός περιποίησης μετατρέπει αυτή τη ρουτίνα σε μια πραγματική εξέταση ελέγχου.

Ένας κανόνας για να ολοκληρώσουμε αυτό το σημείο: αν διστάζετε, ζητήστε έλεγχο. Ένας έλεγχος που δεν οδηγεί σε τίποτα κοστίζει απείρως λιγότερο από ένα χαμένο δόντι.

Η οδοντιατρική φροντίδα: ποιος επεμβαίνει, πότε και πώς

Η οδοντιατρική παρακολούθηση βασίζεται σε έναν ετήσιο έλεγχο του στόματος, ο οποίος πραγματοποιείται είτε από κτηνίατρο ιπποειδών είτε από τεχνικό οδοντιατρικής ιπποειδών. Η συντήρηση των δοντιών του αλόγου αποτελεί μέρος της βασικής φροντίδας, όπως ακριβώς και η περιποίηση των οπλών ή η ετήσια κτηνιατρική επίσκεψη. Ωστόσο, παραμένει η πιο παραμελημένη από τις τρεις, ακριβώς επειδή ένα υπερδόντι, σε αντίθεση με μια ραγισμένη οπλή, δεν είναι ορατό.

Δύο επαγγελματίες μπορούν να παρέμβουν: ο κτηνίατρος ιπποειδών και ο τεχνικός οδοντιατρικής ιπποειδών, κοινώς γνωστός ως οδοντίατρος αλόγων. Και οι δύο πραγματοποιούν εξέταση του στόματος, τρόχισμα και αφαίρεση των λύκειων δοντιών ή των νεογιλών καλυμμάτων. Ο καταμερισμός των αρμοδιοτήτων είναι ωστόσο αυστηρός σε τρία σημεία:

• Η καταστολή και η τοπική αναισθησία προορίζονται αποκλειστικά για τον κτηνίατρο.
• Η εξαγωγή προγόμφιου ή γομφίου είναι μια περίπλοκη χειρουργική πράξη, η οποία προορίζεται αποκλειστικά για τον κτηνίατρο.
• Όλες οι άλλες οδοντιατρικές πράξεις εμπίπτουν επίσης στην αρμοδιότητα του κτηνιάτρου.

Συγκεκριμένα, μια συνεδρία διεξάγεται πάντα με τον ίδιο τρόπο. Ο επαγγελματίας τοποθετεί ένα στοματοδιαστολέα, ένα εργαλείο που κρατά τις σιαγόνες ανοιχτές, γεγονός που του επιτρέπει να εξετάσει τους γομφίους, τη γλώσσα και το εσωτερικό των μάγουλων. Στη συνέχεια αξιολογεί τη μασητική επιφάνεια και, εάν είναι απαραίτητο, προχωρά σε τρίψιμο με τη βοήθεια μιας χειροκίνητης ή ηλεκτρικής λίμας. Η καταστολή είναι μερικές φορές απαραίτητη, όχι επειδή η φροντίδα είναι επώδυνη, αλλά επειδή ο θόρυβος και η αίσθηση εντυπωσιάζουν το ζώο, και ένα ανήσυχο άλογο δεν μπορεί να δεχτεί φροντίδα με ασφάλεια.

Ένα σημείο αξίζει να υπογραμμιστεί, καθώς είναι παρεξηγημένο: το τρόχισμα δεν πρέπει να είναι υπερβολικά επεμβατικό. Το άλογο χρειάζεται ένα ελάχιστο ανάγλυφο στις επιφάνειες των δοντιών του για να αλέθει αποτελεσματικά. Μια υπερβολική ισοπέδωση βλάπτει τη μάσηση αντί να τη βελτιώνει. Ένα άλογο που έχει δεχθεί τη σωστή φροντίδα δεν πρέπει να δείχνει κανένα σημάδι δυσφορίας μετά την επέμβαση.

Όσο για τη συχνότητα, ο σωστός κανόνας είναι ο ετήσιος έλεγχος, γνωρίζοντας ότι το τρόχισμα δεν είναι απαραίτητο συστηματικά σε κάθε επίσκεψη. Είναι προτιμότερο να ελέγξετε ένα υγιές στόμα παρά να αφήσετε να περάσει άλλος ένας χρόνος σε ένα στόμα που το είχε ανάγκη.

Η συχνότητα στη συνέχεια προσαρμόζεται ανάλογα με το προφίλ του ζώου:

• Πουλάρι και νεαρό άλογο κάτω των 2 ετών: έλεγχος κατά τη διάρκεια άλλων φροντίδων και στη συνέχεια μετάβαση σε ετήσιο ρυθμό.
• Άλογο 2 έως 5 ετών, κατά την πλήρη αλλαγή των δοντιών: κάθε 6 έως 12 μήνες, καθώς είναι η περίοδος κινδύνου για παραμονή νεογιλών δοντιών.
• Ενήλικο άλογο 6 έως 17 ετών: μία φορά το χρόνο.
• Άλογο άνω των 18 ετών: τουλάχιστον μία φορά το χρόνο, ή συχνότερα σε περίπτωση απώλειας βάρους.
• Άλογο εργασίας με χαλινό: μία φορά το χρόνο, και χωρίς καθυστέρηση σε περίπτωση εμφάνισης νέων αντιδράσεων.

Μια τελευταία σκέψη για το έφιππο άλογο: όταν εμφανίζεται ξαφνικά αντίσταση κατά την εργασία, το στόμα αξίζει να εξεταστεί πριν αμφισβητήσετε την εκπαίδευση ή τον εξοπλισμό ιππασίας. Ένα χαλινάρι πρέπει να παραμένει ένα εργαλείο επικοινωνίας και ποτέ πηγή πόνου σε ένα ευαίσθητο στόμα.

Συχνές ερωτήσεις σχετικά με τα δόντια του αλόγου

Ακολουθούν οι έξι ερωτήσεις που θέτουν συχνότερα οι αναβάτες και οι ιδιοκτήτες σχετικά με τα δόντια του αλόγου, με μια άμεση απάντηση για την καθεμία.

Πόσα δόντια έχει κατά μέσο όρο ένα άλογο;

Ένα ενήλικο άλογο έχει μεταξύ 36 και 40 δοντιών. Μια φοράδα διαθέτει 36: 12 κοπτήρες, 12 προγόμφιους και 12 γομφίους. Ένα αρσενικό διαθέτει 40, καθώς φέρει επιπλέον 4 κυνόδοντες, που ονομάζονται άγκιστρα. Ορισμένες φοράδες, οι λεγόμενες στείρες, μπορούν επίσης να αναπτύξουν κυνόδοντες και να βρίσκονται κάπου ενδιάμεσα. Σε αυτά προστίθενται μερικές φορές ένα ή δύο λυκόδοντα, αυτά τα μικρά υποτυπώδη προγόμφια δόντια που δεν διαθέτουν όλα τα άλογα.

Πώς να γνωρίζετε την ηλικία ενός αλόγου από τα δόντια του;

Παρατηρούμε τις κοπτήρες της κάτω γνάθου, εξετάζοντας πρώτα ποια μόνιμα δόντια έχουν βγει, στη συνέχεια τη φθορά της επιφάνειάς τους και τέλος τη γωνία του προφίλ τους. Οι κεντρικοί κοπτήρες βγαίνουν περίπου στην ηλικία των 2,5 ετών, οι μέσοι κοπτήρες περίπου στα 3,5 έτη και οι γωνιακοί κοπτήρες στα 4,5 έτη. Στη συνέχεια, παρακολουθούμε τη λείανση και την ισοπέδωση κάθε ζεύγους. Η ανάγνωση είναι αξιόπιστη έως τα 12 ή 13 έτη, ενώ μετά καθίσταται εκτίμηση.

Σε ποια ηλικία χάνει ένα άλογο τα νεογιλά δόντια του;

Τα νεογιλά δόντια εμφανίζονται από την πρώτη εβδομάδα ζωής και το πουλάρι διαθέτει 24. Αντικαθίστανται σταδιακά μεταξύ 1 και 5 ετών, με τη σειρά: οι τομείς γύρω στα 2,5 χρόνια, οι μέσοι γύρω στα 3,5 χρόνια, οι γωνιώδεις γύρω στα 4,5 χρόνια. Η μόνιμη οδοντοφυΐα θεωρείται ολοκληρωμένη γύρω στα 6 χρόνια. Ένα ενήλικο άλογο σε καλή υγεία κανονικά δεν χάνει πλέον δόντια, εκτός από περίπτωση λοίμωξης, τραυματισμού ή μεγάλης ηλικίας.

Πώς μοιάζει η οδοντοφυΐα ενός αλόγου 3 ή 4 ετών;

Στην ηλικία των 3 ετών, το άλογο έχει τα μόνιμα κεντρικά κοπτικά δόντια του, τα οποία αναγνωρίζονται εύκολα καθώς είναι πιο πλατιά και πιο κίτρινα από τα γειτονικά νεογιλά δόντια, ενώ τα ενδιάμεσα και τα γωνιακά δόντια είναι ακόμα νεογιλά. Περίπου στην ηλικία των 3,5 ετών, βγαίνουν με τη σειρά τους τα μόνιμα ενδιάμεσα δόντια. Στην ηλικία των 4,5 ετών, βγαίνουν τα γωνιακά. Ένα άλογο 4 ετών παρουσιάζει επομένως μια μικτή οδοντοφυΐα, σε πλήρη μετάβαση, γεγονός που καθιστά αυτή την περίοδο την πιο εύκολη για χρονολόγηση αλλά και την πιο ευαίσθητη όσον αφορά τα επίμονα νεογιλά δόντια.

Τι είναι το λύκειο δόντι και πρέπει να αφαιρείται;

Το λυκοδόντο είναι ένας υπολειμματικός πρώτος προγόμφιος, πολύ μικρός, που βρίσκεται στην άνω γνάθο ακριβώς μπροστά από τον πρώτο πραγματικό προγόμφιο. Το αντίστοιχο κάτω δόντι, το οποίο είναι πιο σπάνιο, ονομάζεται δόντι του χοίρου. Δεν παίζει κανέναν ρόλο στη μάσηση. Καθώς βρίσκεται στην περιοχή όπου περνάει το χαλινάρι, παραδοσιακά αφαιρείται πριν από την εκπαίδευση του ίππου για να αποφευχθεί οποιοδήποτε επώδυνο σημείο. Η απόφαση εναπόκειται στον κτηνίατρο ή στον οδοντίατρο ίππων, ανάλογα με τη θέση και το μέγεθός του.

Πόσο κοστίζει μια οδοντιατρική φροντίδα για ένα άλογο;

Το ζήτημα της τιμής προκύπτει συχνά και αφορά πράγματι την πράξη, όχι το δόντι ως αντικείμενο. Το κόστος μιας στοματικής εξέτασης με τρόχισμα ποικίλλει ανάλογα με την περιοχή, τον επαγγελματία, τη χρήση ή μη καταστολής και τον αριθμό των αλόγων που εξετάζονται στον ίδιο στάβλο. Ζητήστε μια προσφορά από έναν επαγγελματία της περιοχής σας και σκεφτείτε να ομαδοποιήσετε την επέμβαση με άλλα άλογα του στάβλου, γεγονός που μειώνει σχεδόν πάντα το κόστος μετακίνησης. Σε σύγκριση με το κόστος μιας απώλειας κατάστασης ή μιας εξαγωγής, ένας ετήσιος έλεγχος παραμένει μία από τις καλύτερες επενδύσεις στον προϋπολογισμό για ένα άλογο.

Τα δόντια του αλόγου σας εργάζονται σιωπηλά, πολλές ώρες την ημέρα, καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του. Το μόνο που ζητούν είναι ένα πράγμα: μια προσεκτική ματιά στη φάτνη και ένα ραντεβού τον χρόνο.

Σχετικά προϊόντα

Κατηγορίες

Αξεσουάρ ΑλόγουΚοσμήματα με ΆλογαΔιακοσμητικά με ΆλογαΚολιέ & Μενταγιόν με θέμα το άλογοΜπλουζάκια & ΦούτερΒραχιόλια Άλογο